Tojik Islom

Ҳаде Ҳейди.

(Ландан).

Ислом дини фитрии башар,

Ғарб ҳанўз исломро нашинохтааст

Ло илоҳа иллаллоҳу Муҳаммадур расулуллоҳи.

      Акнун беш аз як сол аст, ки ба ислом ошно шуда, онро баргузидаам. Каме баъд аз ин ки ба синни қонуни расидам, дар худ эҳсосе алоқа кардам, ки дар садади (азм) ёфтани мактабе ё муқарароте қобили қабул бароям.

      Ин таҳқиқот барои ёфтани системаи чадид, маро ба ислом роҳнамои кард. Ва барои ман ачиб набуд, ки танҳо ба василаи ислом тавонистам алоқа ба ҳақиқатро дар худ қонеъ кунам.

      Дар ин сухан, ки ҳар кўдаке бар фитраи ислом ба дунё меояд, ҳақиқате нуҳуфта ҳаст, ба ибораи дигар, ҳар инсоне, ки по бар арсаи ин чаҳон мегузорад, тамоюле нисбат ба ҳақиқати бепоёни ин чаҳон дорад ва ин таҳти шароити баъди ва ба мурури замон аст, ки аз он ҳақиқат дур меафтад. Ба истифода аз ин матлаб ва тачрибаи шахси бо камоли итминон метавонам бигўям, ки афроде ба дастурот ва таъолими ислом ошно ҳастанд, табиатан нисбат ба ин вафо доранд ва ҳадди ақал ба ҳақиқат ва мантиқи он қалбан имон доранд.

      Бидуни шубҳа қарнҳост, ки оини масоҳият рўи тамаддуни Урупо асар гузоридааст, аммо дар ҳамон ҳоли имрўза асри он чиз дар мавориди маҳдуде ба чашм намехўрад. Масеҳият дар назари пайравони имрўзии он танҳо аз мўътақидоте монанди ғусли таъмиди издивоч бо як зан на бештар, ташрифоти зоҳирии чаноза ва аз ин қабил ташкил шудааст ва аксари пайравони он аз назари ҳамин маросим, масеҳи ҳастанд. На мардуми таҳсилкарда ва на мардуми одди, ҳеч як наметавонанд мантиқу мўътақидоти усули онро дарк кунанд, то чи расад онро қабул кунанд ва нисбат ба онҳо мўъмин шаванд. Фикри ислоҳи ақоид, ки тавассути калисо пешниҳод шуда, ҳанўз натавониста аст муфид воқеъ шавад ва аз маҳкумият ва нобудии усули феълии он чилавгири кунад.

      Ёд дорам, ҳатто ҳангоме, кўдак будам, наметавонистам бо худ қабулонам, ки фарде ҳамнавъи худро худову холиқи худ бидонам. Эҳсос мекардам, ки эътиқоди мо ба худо будани ҳазрати Исои Масеҳ на танҳо дуруст нест, балки боиси таназзули мақоми рубубият хоҳад шуд.

      Ҳамвори ин матлаб саҳеҳ аст, ки байни табиат ва мовароуттабиъа як тартибот ва наздики вучуд дорад, вале на ба мафҳуме, ки масеҳиён мегўянд, вақте дар пазируфтани мактабе мачбур шавем ба худ биқабулонем, ки инсон ва шахсияте аз ин чаҳон аз чавонони ин олами хорич ва мо фавқи табиат ва ҳатто худо бошад, этимоди мо нисбат ба чунин мароме аз байн хоҳад рафт ва боис хоҳад шуд, ки дар баъзе ҳақоиқи он низ тардид кунем. Мазҳаб бояд бузургтарин манбаъи ахлоқи бошад ва башарро нерў бахшад ва сипаре дар баробари заъфу нотавонии ў ба шумор ояд. Эътиқод ба ақоиди ғайри мантиқист саранчом инсонро ба заъфи ахлоқ хоҳад кашонид, маънои воқеъии тамаддун аз байн хоҳад рафт ва башару зиндагии ў ба беҳадафи хоҳад анчомид.

      Масеҳиён худро комилан моил меёбанд, ки равиши суст ва ғайриамалии худро қабул ва аз он чи саҳеҳу дуруст ва амали аст, дури кунанд ва зери бори он нараванд.

      На танҳо масеҳиён ҳатто баъзе мусулмонони шарқи, ки таҳти таъсири фарҳанги урупои қарор гирифтаанд, ҳамвора саъй мекунанд, ки дар зиндагии худ рафтори масеҳиёнро тақлид кунанд, арзишҳои моддии ононро бипазиранд, идеяҳои маънавию метафизикии ононро қабул намоянд.

      Ағлаби ин мусулмонони чавон ва тоза ба даврон расида ба чои ин ки ақоиди худро ислоҳ кунанд, аз дарёи мўътақидоти худ баҳра бигиранд, ба тадрич пойдории ахлоқ ва руҳияти шарқии худро аз даст медиҳанд.

      Боре дар Урупо ба баъзе аз мусулмонони шарқи бармехўрем, ки ҳатто дар муҳите чун Урупо ва дар миёни дўстони азизи худ рафтор ва хусусияти ахлоқи меҳан ва зодгоҳи худро ҳифз кардаанд. Ба василаи ин афрод аст, ки мо ҳақиқати масеҳиятро дарк мекунем ва низ мефаҳмем, ки давраи ин дин қабл аз давраи ислом будааст. Дар асари тамос ба ин афрод аст, ки бисёре аз урупоиён пазируфтаанд, ки дар як дину мазҳаб, як силсила усул ва мўътақидоти ахлоқи ҳақиқи лозим аст, на усуле, ки чуз исму расму зоҳир чизе аз он барчо набуда ва ҳақиқате надониста бошад.

      Дар асари муъоширот ва зиндаги бо ин гуна мусулмонон ва баҳс бо онон ба тадрич ба ислом ошно шудам ва ҳаққонияти онро дарк кардам ва аз ончо таъомили он барои афкори солим ва роҳҳои содда ва беолоиш чаззобу рабоянда аст. Натавонистам дар муқобили он муқовимат кунам. Ақоиди масеҳият ва худо будани Масеҳ парвардигори бузургро дар назари ман ончунон таназзул дод, ки то сарҳади инкори ў пеш рафта будам, вале ислом ва таомили олияи он худоро вучуди ҳақиқи ва қобили эътимод чилвагар сохт.

      Ман самимона орзумандам, ки кўшиши бештар мабзул гардад то ислом дар ғарб густариш ёбад. Мардуми Урупо амалан дар бораи ислом иттилоъ надоранд ва маълумоти онон аз нукоти чузъи монанди тааддуди завачот тачовуз намекунанд.

      Ба хусус занон, ки ба иллати бехабари бо шунидани номи ислом нороҳат мешаванд. Онон қабул накардаанд, ки тааддуди (бисёри) завачоти, ки дар ислом ичоза дода шуда, шароите мушкил ва истисно дорад ва дорои қонунҳо ва муқарароти сахт ва ҳисобшудае аст.

      Интиқодкунандагони урупои, ки ба ин қонунҳои исломи хурда мегиранд, ҳаргиз диққат намекунанд, то лозимии ин қонунҳоро дар зиндагии башар дарк кунанд. Ман мехоҳам бидонам, ки аз назари як зани таҳсилкарда кадом як қонун беҳтар ва саҳеҳтар аст.

      Марде, ки беш аз як зан дорад, вале аз тариқи саҳеҳ ва қонуни ё марде, ки дар зоҳир як зан дошта бошад ва дар пинҳони бо дигарон робита барқарор кунад ? Агар урупоиён метавонистанд исломро дарк кунанд ва ҳуррияту озодии ўро бипазиранд, медиданд, ки чи гуна зиндагии онон беҳбуд меёфт. Омори хонаводаҳои нобасомон ва издивочҳои нофарчом поин меомад ва аз теъдоди талоқҳо коста мешуд.

Аз китоби ” Чаро мусулмон шудам ” гирифта шудааст